Afyonkarahisar’ın İscehisar ilçesine bağlı Cevizli köyü ile Bayat ilçesine bağlı Sağırlı köyü arasında yaşanan ve yıllardır dilden dile dolaşan efsanevi ‘Al Fadimem’ türküsünün ardındaki hüzünlü gerçek hikaye, titiz bir çalışmayla gün yüzüne çıkarıldı. haberyanki.com.tr olarak, bu kültürel mirasın derinliklerine inen ve geçmişin izlerini süren bu önemli araştırmayı sizler için derledik.
Bir Lise Öğrencisinin TÜBİTAK Projesiyle Tarihe Işık Tutuldu
Türk Dili ve Edebiyatı alanında düzenlenen TÜBİTAK 2204-A Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması kapsamında, İscehisar Faruk Öksüz Anadolu İmam Hatip Lisesi’nden 12. sınıf öğrencisi Ertuğrul Meriç Boydemir, tarih öğretmeni Faruk Karakuş danışmanlığında dikkat çekici bir projeye imza attı. ‘Sözden Ezgiye: Fadime ile Efe Kadir’in Hikâyesinin Türküsüyle Yaşayan Belleği’ adını taşıyan bu çalışma, ‘Al Fadimem’ türküsünün kökenine inerek, ilk sözlerini ve gerçek hikayesini birinci elden kaynaklarla kayıt altına almayı amaçladı.
Halk Kültüründe Söz ve Anlam Değişimleri İncelendi
Proje, halk kültürünün önemli bir taşıyıcısı olan türkülerin zaman içinde geçirdiği söz ve anlam değişimlerini de mercek altına aldı. Bu kapsamda, ‘Al Fadimem’ türküsünün gerçek kahramanları olduğu düşünülen Kadir Kilci ve Fadime Bostan ile onların yaşadığı döneme tanıklık etmiş akrabaları ve komşularıyla yapılan derinlemesine görüşmeler, araştırmanın temelini oluşturdu. Bu saha çalışmaları, türkünün unutulmaya yüz tutmuş detaylarını gün ışığına çıkardı.
Efe Kadir ve Fadime’nin Yasak Aşkı Türküye Dönüştü
Yapılan görüşmeler ve derlenen bilgiler ışığında, türkünün ardındaki dramatik öykü şöyle şekillendi: O dönemde yetim ve yoksul olan Efe Kadir’in, sevdiği Fadime ile evlenmek için yeterli maddi imkanı bulunmuyordu. Gönüllü olarak Efe Kadir ile kaçmaya karar veren Fadime’nin, dönemin yasaları gereği yaşı büyük olmasına rağmen resmi kayıtlarda küçük gösterilmesi, talihsizliklerin başlangıcı oldu. Ailesinin şikayeti üzerine Efe Kadir tutuklanarak cezaevine gönderildi. Fadime ise ailesi tarafından istemediği bir başkasıyla evlendirildi. Bu acı ayrılık, Efe Kadir’in cezaevinde yazdığı ve yüreğindeki sızıyı dile getirdiği türkülerle ölümsüzleşti. İşte ‘Al Fadimem’ de bu yürek burkan ayrılığın sesiydi.
40 Yıllık Ses Kaydı Kilit Rol Oynadı
Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri, Efe Kadir’in kendi sesinden yapılmış bir ses kaydının ortaya çıkarılmasıydı. 1985 yılında Belçika’da yaşayan oğlu Hasan Kilci’nin isteği üzerine kaydedilen bu nadide kaset, Efe Kadir’in türkünün dört kıtasını bizzat seslendirdiğini ortaya koydu. Ali Kalkan, Veli Kilci ve aile bireyleri tarafından özenle saklanan bu kayıt, ‘Al Fadimem’ türküsünün ilk ve orijinal sözlerine ulaşmada en değerliincil kaynak oldu. Bu sayede, yıllar içinde sözleri değişen veya unutulan kıtalar gün yüzüne çıkarıldı.
Saha çalışmaları ve ortaya çıkan bu değerli kayıtlar sayesinde, günümüzde bilinen sözlerinden farklı ve daha önce hiç kayıt altına alınmamış kıtalar tespit edildi. Bu bulgular, ‘Al Fadimem’ türküsünün nesilden nesile aktarılırken ne gibi değişimlere uğradığını somut verilerle gözler önüne serdi. haberyanki.com.tr olarak, bu önemli kültürel mirasın korunması ve doğru bir şekilde gelecek nesillere aktarılması için yapılan bu tür çalışmaları takdirle karşılıyoruz.
