Denizli’den Bilim Dünyasına Yeni Bir Tür: Çameli Pelemiri
haberyanki.com.tr olarak, Türkiye’nin zengin biyoçeşitliliğini gözler önüne seren heyecan verici bir keşfi duyurmaktan mutluluk duyuyoruz. Denizli’nin doğasıyla iç içe, sakin ilçesi Çameli’de keşfedilen yeni bir bitki türü, uluslararası bilim literatüründeki yerini aldı. Emekli Fen Bilgisi Öğretmeni Rıfat Özdemir’in doğa yürüyüşü sırasında fark ettiği bu özel bitki, uzmanların titiz çalışmaları sonucunda bilim dünyasına tanıtıldı.
‘Cephalaria cameliensis’ Adıyla Bilimsel Literatüre Giriş
Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım ve ekibi tarafından yapılan detaylı incelemeler, bu ilginç bitkinin daha önce bilinmeyen yeni bir tür olduğunu ortaya koydu. Bitkiye bilimsel adı olarak ‘Cephalaria cameliensis’, Türkçe karşılığıyla ise ‘Çameli pelemiri’ verildi. Bu keşif, Türkiye’nin florasına önemli bir katkı sağlarken, ülkemizin biyoçeşitlilik açısından ne kadar değerli bir coğrafya olduğunu bir kez daha kanıtladı.
Çameli Pelemiri’nin Keşif Süreci ve Bilimsel Analizler
Prof. Dr. Hasan Yıldırım, keşif sürecini şu sözlerle aktardı: “Yeni tür ilk olarak, bölgenin doğasını yakından takip eden ve arazi gözlemleriyle çalışmalara değerli katkılar sunan emekli öğretmen Rıfat Özdemir tarafından fark edildi. Ardından Akdeniz Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümünden Prof. Dr. Ramazan Süleyman Göktürk ile birlikte yürüttüğümüz kapsamlı morfolojik değerlendirmeler, bitkinin mevcut türlerle örtüşmediğini ortaya koydu.”
Türün yakın akrabalarından ayrıldığı noktaları moleküler düzeyde netleştiren ISSR analizleri ise Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Fen Fakültesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Ergun Kaya tarafından titizlikle gerçekleştirildi. Bilimsel çalışmanın tamamlanmasıyla birlikte türün bilim için tamamen yeni olduğu kanıtlandı ve makale, taksonomi alanının saygın dergilerinden Phytotaxa’da yayımlanarak uluslararası literatüre girdi.
Türün Yayılış Alanı ve Tehdit Altındaki Durumu
Prof. Dr. Yıldırım, Çameli pelemiri‘nin yalnızca Denizli-Çameli ve Muğla-Fethiye arasındaki dar bir coğrafyada, 1350-1850 metre yükseklikteki habitatlarda yayılış gösterdiğini belirtti. Türün yaşam alanının sınırlı olması ve bölgede gözlenen yoğun otlatma baskısı nedeniyle, Çameli pelemiri‘nin IUCN kriterlerine göre ‘Tehlikede (EN)’ kategorisinde değerlendirilmesi öneriliyor. Bu durum, türün korunması için acil önlemlerin alınması gerektiğini vurguluyor.
Türkiye’nin Cephalaria Cinsi İçindeki Önemi
Cephalaria cinsi, dünya genelinde yaklaşık 100 tür ile temsil edilen ve Türkiye’nin de önemli bir çeşitlenme merkezi olduğu bir gruptur. Son tanımlanan Çameli pelemiri ve Cephalaria dumanii türlerinin de eklenmesiyle Türkiye’deki toplam Cephalaria tür sayısı 49’a yükselmiş, endemik tür sayısı ise 25’e ulaşmıştır. Bu durum, Anadolu’nun bu cins içindeki küresel önemini ve yüksek endemizm oranını pekiştiriyor.
Prof. Dr. Yıldırım, bu keşfin gerçekleşmesinde desteklerini esirgemeyen Çameli Belediyesine ve Belediye Başkanı Cengiz Arslan’a teşekkürlerini iletti. Doğanın saklı güzelliklerini gün yüzüne çıkaran bu tür keşiflerin artmasının, Anadolu’nun henüz keşfedilmeyi bekleyen zenginliğini gözler önüne sereceğini belirtti.
